ABD'den Avrupa'ya NATO mesajı: "Sizi hâlâ seviyoruz"

Açıklamalar, NATO'nun "NATO 3.0" olarak adlandırılan ve ABD'nin kıtadaki askerî varlığını azaltarak dikkatini başka bölgelere yöneltmesi karşılığında Avrupa'nın konvansiyonel savunmada daha fazla sorumluluk üstlenmesini öngören modelinin ele alındığı panelde yapıldı.

ABD'nin NATO Daimi Temsilcisi Matthew Whitaker, Washington'ın Avrupa'daki askerî varlığını gözden geçirdiği ve kıtadan binlerce askeri çekme ihtimalinin gündemde olduğu bir dönemde, ABD'nin Avrupa'nın savunmasına bağlılığını sürdürdüğünü söyledi.

Whitaker, pazartesi günü Polonya'nın başkenti Varşova'da düzenlenen Varşova Güvenlik Forumu'nda Avrupa Komisyonunun Savunmadan Sorumlu Üyesi Andrius Kubilius'a hitaben, "Sizi hâlâ seviyoruz," dedi.

ABD'nin Avrupa'dan geri adım atmadığını vurgulayan Whitaker, "Avrupalı müttefiklerimize sürekli şunu söylüyorum: ABD geri çekilmiyor," ifadelerini kullandı.

Açıklamalar, NATO'nun "NATO 3.0" olarak adlandırılan ve ABD'nin kıtadaki askerî varlığını azaltarak dikkatini başka bölgelere yöneltmesi karşılığında Avrupa'nın konvansiyonel savunmada daha fazla sorumluluk üstlenmesini öngören modelinin ele alındığı panelde yapıldı.

Kubilius, NATO 3.0 yaklaşımının ABD'nin Avrupalılara "Artık sizi sevmiyoruz, kendi işinizi kendiniz görün" demesi anlamına gelmediğini söyledi. Avrupa'nın kendi topraklarındaki olası saldırıları caydırabilecek kapasiteyi geliştirmesi gerektiğini belirten Kubilius, "Sorumluluğu kendi ellerimize almamız gerekiyor," dedi.

Kubilius daha önce ABD'nin stratejik askerî kapasitesinin yerini doldurmanın Avrupa'ya 500 milyar euroya kadar mal olabileceğini tahmin etmişti. Uzmanlar da Washington'ın askerî desteğini azaltmayı sürdürmesi durumunda Avrupa'nın Rusya'ya karşı kendini savunabilmek için 300 bin ek askere ihtiyaç duyabileceğini öne sürmüştü.

Donald Trump'ın Beyaz Saray'a dönüşünden bu yana Washington, Çin'in artan etkisine karşı koymak amacıyla Hint-Pasifik bölgesi de dahil olmak üzere başka bölgelere daha fazla askerî kaynak yönlendirmeye çalışıyor.

ABD'nin Avrupa'daki asker konuşlandırmasını inceleyen Pentagon değerlendirmesinin aralık ayına kadar tamamlanması ve sonuçlarının ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth'e sunulması bekleniyor. Değerlendirme, ABD'nin kıtadaki askerî varlığında yeni azaltımların önünü açabilir.

Bununla birlikte, ayrı bir süreç kapsamında bazı askerî azaltımlar şimdiden başladı. Pentagon, mayıs ayında Almanya'dan yaklaşık 5 bin askerin çekilmesini emretmiş ve uzun menzilli ateş sistemleri taburunun konuşlandırılmasına yönelik planı iptal etmişti.

Whitaker, inceleme tamamlanmadığı için yeni adımlar hakkında önceden yorum yapmak istemediğini söyledi. Ancak Washington'ın NATO'da Avrupa'nın daha fazla sorumluluk üstlenmesi yönündeki girişiminin "işe yaradığını" savundu.

Whitaker, "Bunun kanıtı bugün bulunduğumuz yerde, Polonya'da. Polonya temel savunma harcamalarına gayrisafi yurt içi hasılasının yüzde 4,7'sini ayırıyor ve ittifakın daha güçlü, daha yetenekli bir askerî yapıya kavuşmasına gerçekten öncülük ediyor," dedi.

NATO müttefikleri, 2025'te Lahey'de düzenlenen zirvede temel savunma harcamaları hedefini 2035'e kadar gayrisafi yurt içi hasılanın yüzde 2'sinden yüzde 3,5'ine çıkarma konusunda anlaşmıştı. Buna ek olarak, daha geniş kapsamlı güvenlik ve savunma harcamaları için yüzde 1,5'lik bir pay öngörülmüştü.

Whitaker, toplam yüzde 5'lik harcama hedefi hakkında, "ABD'nin tüm müttefiklerinden beklediği şey bu," dedi.

NATO'nun son tahminlerine göre Polonya, gayrisafi yurt içi hasılasına oranla temel savunma harcamalarına en fazla pay ayıran müttefikler arasında yer alıyor.

Savunma harcamalarını artırma çabaları, Avrupa Birliği'nin 2030'a kadar askerî kapasitesini güçlendirme hedefiyle de örtüşüyor. Avrupa istihbarat kurumları, Rusya'nın önümüzdeki yıllarda NATO için daha doğrudan bir tehdit oluşturabileceği uyarısında bulunuyor.

Ancak Avrupa'nın yeniden silahlanma çabalarının önünde önemli engeller var. Avrupa Savunma Ajansının mevcut kapasiteyi değerlendirmeyi amaçlayan kapsamlı raporunun sızdırılan bir taslağı, özellikle insansız hava araçlarına karşı savunma ve deniz harbi alanlarında ciddi kapasite açıkları bulunduğuna işaret ediyor.